“Terörsüz Türkiye” Sürecinde Yeni Dönem: Kanun Teklifi TBMM’de Kabul Edilerek Yasalaştı

Terörsüz Türkiye süreci kapsamında hazırlanan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Düzenleme, PKK/KCK’nın fiili varlığının sona erdirilmesi ve silahların teslim edilmesinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi şartına bağlı olarak, belirli suçlar bakımından soruşturma, kovuşturma ve infaz süreçlerinin ertelenmesine ilişkin hükümler içeriyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda kabul edilen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, “Terörsüz Türkiye” süreci kapsamında yeni bir hukuki çerçeve oluşturuyor. Kanunla, PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan silah, mühimmat ve diğer malzemeleri teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararıyla teyit edilerek Resmi Gazete’de yayımlanması sonrasında uygulanacak hükümler belirleniyor. Düzenleme; belirli şartların gerçekleşmesi halinde bazı soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini, hükümlülerin cezalarının infazının belirli sürelerle ertelenmesini ve süreç içerisinde yeni bir terör suçu işlenmemesi halinde ilgili hukuki sonuçların doğmasını öngörüyor. Hangi suçlar kapsamda? Kanun; PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgütün propagandasını yapma suçlarının yanı sıra örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçları kapsıyor. Ayrıca PKK/KCK lehine işlenen ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun’da düzenlenen suçlar da düzenlemenin kapsamına alınıyor. Kanunda “Örgüt” ifadesi, PKK/KCK terör örgütü ile bununla bağlantılı her türlü oluşumu; “Kurul” ifadesi ise düzenleme kapsamında oluşturulacak kurulu ifade ediyor. Soruşturma ve kovuşturmalar 5 veya 10 yıl ertelenebilecek Kanunun en önemli hükümlerinden biri, belirli şartların gerçekleşmesi halinde soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesine ilişkin. Buna göre, PKK/KCK’nın fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilerek Resmi Gazete’de yayımlanması gerekecek. Bu şartın gerçekleşmesi halinde, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar kapsam dışında tutulacak. Bunun dışındaki kapsam dahilindeki suçlarda; Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar ise 10 yıl süreyle ertelenecek. Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek. Dosyalar ve suçun ispatına yarayan deliller de erteleme süresince muhafaza edilecek. Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri bakımından ise erteleme kararıyla birlikte tasfiye kararı verilecek ve bunlar Hazineye irat kaydedilecek. Savcılık ve mahkeme kararlarına itiraz yolu açık olacak Erteleme kararları, kanun yollarına başvurma hakkı bulunan kişilere tebliğ edilecek. Kararlarda başvuru ve itiraz hakkı, başvuru süresi ve başvurulacak merci de belirtilecek. Cumhuriyet savcısı tarafından verilen erteleme kararlarına karşı ilgililer 2 hafta içinde sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin mahkeme kararlarına karşı da 2 hafta içinde itiraz edilebilecek. MGK kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından önce işlenmiş olmakla birlikte düzenleme kapsamına giren suçlar bakımından, bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmaların yürütülmesi ise Kurulun iznine bağlı olacak. Tutuklama ve adli kontrol tedbirleri yeniden değerlendirilecek Kanun kapsamında erteleme kararı verilecek suçlar nedeniyle uygulanmış tutuklama ve adli kontrol tedbirleri de yeniden değerlendirilecek. Tedbirler, soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu aşamadaki yetkili hakim veya mahkeme ile bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay’ın ilgili ceza dairesi tarafından ele alınacak. Şartların bulunması halinde tutuklama ve adli kontrol tedbirlerinin kaldırılmasına karar verilebilecek. Aynı kapsamda, istinaf veya temyiz incelemesinde bulunan dosyalar hakkında bozma kararı verilecek. Erteleme süresinde yeni terör suçu işlenirse karar kaldırılacak Kanunla, erteleme kararlarının özel bir sisteme kaydedilmesi de öngörülüyor. Bu kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından talep edilmesi halinde ve belirlenen amaç doğrultusunda kullanılabilecek. Erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılacak ve soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek. Mahkumiyet kararı verilmesi halinde cezanın infazı, düzenlemedeki erteleme hükümlerinden yararlanamayacak ve mahkumiyetin bütün hukuki sonuçları doğacak. Erteleme süresi herhangi bir terör suçu işlenmeden tamamlanırsa soruşturma veya kovuşturma bakımından kovuşturmaya yer olmadığı ya da düşme kararı verilecek. Hükümlülerin cezalarının infazı da ertelenebilecek Kanun, belirli şartların gerçekleşmesi halinde daha önce mahkumiyet hükmü verilmiş kişiler bakımından da infazın ertelenmesine ilişkin hükümler içeriyor. Buna göre, örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilerek Resmi Gazete’de yayımlanması şartıyla, kapsam dahilindeki suçlardan mahkum olan hükümlülerin cezalarının infazı ertelenebilecek. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçundan mahkum olanlar ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilenler bu hükmün dışında tutulacak. Kapsam dahilindeki suçlardan; Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum edilenlerin cezalarının infazı 5 yıl, Toplam 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilenlerin cezalarının infazı ise 10 yıl süreyle ertelenebilecek. Bu karar infaz hakimi tarafından verilecek. İnfazın ertelenmesi, müsadere kararlarının yerine getirilmesine engel olmayacak. Ayrıca erteleme süresince ceza zamanaşımı işlemeyecek. Süre suç işlenmeden tamamlanırsa ceza infaz edilmiş sayılacak İnfaz hakiminin verdiği erteleme kararlarına karşı itiraz edilebilecek. Bu kararlar da oluşturulacak özel sisteme kaydedilecek ve yalnızca kanunda belirtilen amaçlarla, soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak adli makamların talebi üzerine kullanılabilecek. Erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde infaz hakimi erteleme kararını kaldıracak ve cezanın infazının devamına karar verecek. Buna karşılık, belirlenen süre herhangi bir terör suçu işlenmeden tamamlanırsa verilen ceza infaz edilmiş sayılacak. Erteleme kararlarının takibi Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yapılacak. Süreci Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığındaki Kurul takip edecek Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasının takip ve değerlendirilmesi amacıyla bir Kurul oluşturulacak. Kurul, düzenlemenin Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında görev yapacak. Kurulda; Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak. İhtiyaç halinde Kurul tarafından alt komisyonlar oluşturulabilecek. Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri ile gerekli görülen kişiler toplantılara davet edilebilecek. Kurul ayrıca sürecin örgüt nezdindeki ilerlemesini sağlamak amacıyla alt komisyonlarda görevlendirme yapabilecek. Örgütün tamamen tasfiyesi dönemsel olarak değerlendirilecek PKK/KCK’nın fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin tespit edilmesi ve bu durumun MGK kararıyla teyit edilerek Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından, örgütün tamamen tasfiyesine ilişkin süreç de dönemsel olarak değerlendirilecek. Bu değerlendirmelerde gözlem raporlarından yararlanılacak. Kurulun gerekli görmesi halinde adli, idari ve yasal düzenlemeler konusunda ilgili mercilerden talepte bulunulabilecek. Ayrıca kanun kapsamında verilen erteleme kararları da süreç içerisinde dönemsel olarak Kurul tarafından yeniden değerlendirilecek. Bazı hak yoksunluklarının kaldırılması talep edilebilecek Kurul, gerekli görülmesi halinde soruşturma ve kovuşturmalar nedeniyle ortaya çıkan hak yoksunluklarının bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılması için sulh ceza hakimliği veya mahkemesine başvurabilecek. Mahkumiyet hükümleri nedeniyle ortaya çıkan hak yoksunluklarının bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılması için ise infaz hakimliğinden talepte bulunulabilecek. İlgili merci, Kurulun talebi hakkında karar verecek. Bu kararlara karşı itiraz yolu açık olacak. Ancak mahkumiyet hükümleri nedeniyle ortaya çıkan hak yoksunluklarının kaldırılmasına yönelik talepte bulunulabilmesi için belirli sürelerin geçmesi gerekecek. Buna göre, 5 yıllık erteleme kararlarında karar tarihinden itibaren 2 yıl, 10 yıllık erteleme kararlarında ise 3 yıl geçmiş olması şartı aranacak. TBMM bünyesinde İzleme Komisyonu kurulacak Kurul, yürüttüğü çalışmalar hakkında TBMM'yi düzenli olarak bilgilendirecek. TBMM Başkanlığınca, kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek amacıyla ayrıca İzleme Komisyonu kurulacak. Komisyon, kanun kapsamında yürütülen faaliyetleri takip edecek ve gerekli gördüğü konularda tavsiyelerde bulunabilecek. Kurulun sekretarya hizmetleri ise Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yerine getirilecek. Silah ve mühimmat teslimleri kayıt altına alınacak Kanun kapsamında örgüt mensuplarının beraberlerinde getirdikleri veya beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak. Uygulamanın usul ve esasları, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek. Kanundan yararlanmak isteyenlerin, örgütün fiili varlığının sona erdiğinin ve silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilerek Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından 6 ay içinde yazılı başvuruda bulunması gerekecek. Başvurular, kişilerin bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara yapılabilecek. Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına verilen görevlerin ivedilikle yerine getirilmesi öngörülürken, kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında görev yapan kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluklarının doğmayacağı hükme bağlanıyor. Genel Kurul görüşmelerinde referandum tartışması Kanun teklifinin TBMM Genel Kurulundaki görüşmeleri sırasında farklı siyasi partilerden milletvekilleri görüşlerini dile getirdi. Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, düzenlemenin referanduma götürülmesi gerektiğini savundu. PKK/KCK terör örgütü mensuplarıyla ilgili kararın şehit aileleri, gaziler ve millet tarafından verilmesini istediklerini belirten Erbakan, partisinin teklif karşısında “çekimser” oy kullanacağını açıkladı. Celal Adan’dan “Terörsüz Türkiye” vurgusu Teklifin oylaması sırasında TBMM Başkanvekili Celal Adan da değerlendirmelerde bulundu. Adan, konuşmasında MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin “Terörsüz Türkiye” hedefi doğrultusunda ortaya koyduğu iradeye vurgu yaptı. Bahçeli’nin Türkiye’nin huzuru ve devletin bekası için gösterdiği kararlılıkla “Terörsüz Türkiye” idealinin mimarı olduğunu ifade eden Adan, bu süreçle birlikte “emperyalist senaryoların bozulduğunu” ve “Türk ve Türkiye Yüzyılı” fikrinin hayata geçtiğini savundu. Adan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a da sürecin devlet politikası haline gelmesindeki rolü ve sürecin başarılı olmasına yaptığı katkılar nedeniyle teşekkür etti. TBMM’nin de “Terörsüz Türkiye” idealine yönelik tarihi katkılar sağladığını belirten Adan, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, grup başkanları ve grup başkanvekilleri ile milletvekillerine teşekkür etti. Adan, kanunun Türkiye’nin birliğine ve devletin yüceliğine vesile olması temennisinde bulundu. Yeni düzenlemenin uygulanması hangi şartlara bağlı? Kanunun hükümleri doğrudan ve koşulsuz biçimde uygulanmayacak. Düzenlemenin hayata geçmesi için öncelikle PKK/KCK terör örgütünün ve bağlantılı oluşumlarının fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulunun teyit kararının alınması ve kararın Resmi Gazete’de yayımlanması da temel şartlardan biri olacak. Bu şartların gerçekleşmesiyle birlikte kanunda öngörülen soruşturma, kovuşturma ve infaz erteleme hükümleri devreye girecek. Düzenleme böylece “Terörsüz Türkiye” sürecinin hukuki altyapısına ilişkin hükümleri belirlerken, sürecin izlenmesi ve uygulanmasını da hem yürütme hem de TBMM bünyesinde oluşturulacak mekanizmalar üzerinden takip etmeyi öngörüyor